مسیر

هر جابه‌جایی، جست‌وجوی یک نقطه بود

هر جابه‌جایی، جست‌وجوی نقطه‌ای بوده که آدم‌ها در آن حاضر به تغییرند. تغییری به نفع رشد خودشان و بهبود محیط‌شان.

سه عمق این صفحه: چکیده و روایت برای همه باز است · ارجاع برای اعضا · سند برای اعضا، با درخواست

فلسفۀ کار: کار بی‌چشم‌داشت.

روایت کامل

تازه دورۀ ریاست‌جمهوری خاتمی تمام شده بود که نتایج کنکور ۱۳۸۴ آمد. فکر می‌کردم اگر ایران به همسایه‌های پولدار اما بدآب‌وهوای شمالی و جنوبی‌اش محصولات کشاورزی صادر کند، هم روابط حسنه خواهیم داشت و هم توسعۀ پایدار. پس مکانیزاسیون کشاورزی را در شهر خودم، کرمان، انتخاب کردم. هفت ترم خواندم و چند بار به آزمایش دستگاه‌هایی دعوت شدم که هم‌رشته‌ای‌هایم ساخته بودند. همان‌جا فهمیدم مشکل در نبود فناوری نیست؛ آدم‌ها علاقه و اقبالی به استفاده از آن ندارند. پس رفتم پژوهشگری علوم اجتماعی بخوانم تا بفهمم چه چیزی مانع تغییر فناوری است.

در ریگان، در قالب یک پروژۀ فائو، با روستاییان صندوق‌های خرد اعتباری می‌ساختیم. آنجا یاد گرفتم که یک پروژۀ بین‌المللی بدون نظر شریک محلی، یا یک نهاد ملی، هیچ اقدامی نمی‌تواند بکند؛ و اینکه مشکل در برنامه‌ریزی یکپارچه و پاسخگویی بخشی‌ـ‌منطقه‌ای است.

قدم بعد مرا به برنامه‌ریزی توسعۀ منطقه‌ای و به سازمان برنامه و بودجه رساند. آنجا طرحی برای مشارکت بخش خصوصی در توسعۀ منطقه‌ای آماده کردیم: برنامۀ «معین اقتصاد مقاومتی». وقتی برنامه نهایی شد و با اختیارات یک پایلوت ملی از بند همۀ محدودیت‌های طراحی رها شدیم، تازه مشکل اصلی خودش را نشان داد: هیچ برنامۀ دولتی بدون اعتبار مصوب و تخصیص‌یافته جلو نمی‌رود، و روند تأمین و تخصیص اعتبار هم مانع بزرگی برای یک پروژۀ پویا و چابک است.

پس با آنچه در دانشگاه می‌خواندم و گفتگوهایی که با برخی استادان داشتم، تصمیم گرفتم با یکی از «معین»‌های اقتصاد مقاومتی در استان کرمان همکاری کنم. این‌طور به شرکت ملی صنایع مس ایران رسیدم و دبیر ستاد مدیریت اقتصاد مقاومتی این شرکت شدم؛ و آنجا طرح را به برنامۀ عملیاتی رساندیم.

تجربۀ تغییر رشتۀ خودم، و آنچه سال‌های بعد دربارۀ تجربۀ کشورهای مختلف در بهینه‌سازی منابع به دست روستاییان خواندم، مرا به این جمع‌بندی رساند که تغییر الگوی کشت و آموزش پایداری را باید از خانواده شروع کرد. پس به حوزۀ کودکی رفتم و تمرکزم را روی مطالعات حمایت از والدین گذاشتم. چند سال در یک مؤسسۀ کودک و خانواده کار کردم؛ سراغ سنجش و نیازسنجی رفتم و کوشیدم از ریشۀ نگرانی‌های والدین محصول بسازم. «مثلن خرمالو»، محصولی برای والدین که به فهرست کوتاه یونیسف رسید، بخشی از همین مسیر بود. ادامۀ آن کار به سرمایه‌گذاری بعدی بسته بود و ناتمام ماند.

کوله‌بارم که از خواندن و دیدن تا حد خوبی سنگین شد، به دیار کریمان برگشتم تا آنچه از ارتباط‌ها و خدمات تازه در تهران دیده و اندوخته بودم، در کرمان پیدا کنم. چند ماهی به فراهم کردن مقدمات حضور دوستان مشاور و تعریف همکاری مشترک با شرکت‌های کرمانی گذشت، تا اینکه در یکی از تماس‌ها، همشهری‌ای مقیم تهران پیشنهادی وسوسه‌انگیز داد که باز رخت هجرت بر تنم نشاند: یک اپلیکیشن متن‌باز، با حوزۀ اثری که اجتماع را به اقتصاد می‌رساند و مصونیت را با مکان‌مندی محتوا تضمین می‌کرد. همکاری‌ام شروع شد و حوزۀ تازه‌ای را تجربه کردم: طراحی مدل‌های مفهومی برای نرم‌افزارها و همگن‌سازی خدمات در سطح حاکمیت داده.

در مسیر تازه‌ام با سیزده نفر همراه شدیم تا از دل دغدغه‌هایشان کسب‌وکارهای تازه پدید آوریم. جنگ شد، دی شد، پراکنده شدیم؛ اما چند نفرمان هنوز در همان مسیر، تنها یا کنار هم، قدم برمی‌داریم. حالا خودم را «همراه سامان‌بخش» یا «شریک پدیدآوری» معرفی می‌کنم. از این بخش، جای دیگری بیشتر خواهم گفت.

گام ۱

۱۳۸۴–۱۳۹۲

دانشگاه و روزنامه‌نگاری محلی

سال ۱۳۸۴ با رشتۀ مکانیک ماشین‌آلات کشاورزی وارد دانشگاه شهید باهنر کرمان شدم و بعد، با تغییر رشتۀ درون‌دانشگاهی، به پژوهشگری علوم اجتماعی رفتم. هم‌زمان در هفته‌نامه‌های محلی کرمان خبرنگار و دبیر ویژه‌نامه بودم.

تحصیل: مکانیک ماشین‌آلات کشاورزی (۱۳۸۴–۱۳۸۹؛ تغییر رشته) · پژوهشگری علوم اجتماعی، همان دانشگاه (۱۳۸۹–۱۳۹۲) · و تجربۀ تحصیل در برنامه‌ریزی توسعۀ منطقه‌ای، دانشگاه علامه طباطبایی

چرا رفتم

صحبت از تغییر بدون این‌که انجامش داده باشی، پذیرشی در خواننده ایجاد نمی‌کرد.

چه با خودم بردم

یاد گرفتم چطور روایت کنم؛ چطور با زبان تصویر و توصیف، آنچه فهمیده یا پژوهیده‌ام را بیان کنم. و شبکه‌ای میان روزنامه‌نگاران ساختم.

  • سردبیر دو ویژه‌نامۀ اجتماعی در یک هفته‌نامۀ محلی، ۱۳۸۸.دو ضمیمۀ منتشرشده#
    سندی
  • عضو شورای مرکزی کانون‌های فرهنگی دانشگاه، ۱۳۸۵–۱۳۹۰.گواهی معاونت فرهنگی#
    سندی

گام ۲

از ۱۳۸۶

بی‌عکس
کار با کودکان

مدرسۀ آزاد مشتاق

از ۱۳۸۶ در مدرسۀ آزاد مشتاق با کودکان کار افغان بودم: اول مشاهده‌گر، از ۱۳۸۷ در کلاس روزنامه‌نگاری، و از ۱۳۸۹ مربی‌مشاور نوجوانان. ویژه‌نامۀ «بچه‌های مشتاق» (۱۳۸۸) حاصل همان کلاس‌هاست.

چرا رفتم

فهمیدم تحت ظلم‌ترین یا در حاشیه‌ترین گروه‌ها، مثل مهاجران، کم‌اثرترین‌ها در تغییرات‌اند، و باید به دنبال اصلاح بسترها بود، نه نشانه‌ها.

چه با خودم بردم

جز همدلی و درکی که از یک موقعیت «در حاشیه» به دست آوردم، فهمیدم دانستن و توانستن چه تفاوت چشمگیری در دیدگاه آدم‌ها به خود و جهان ایجاد می‌کند.

  • سردبیر ویژه‌نامۀ «بچه‌های مشتاق»، ۱۳۸۸.ضمیمۀ منتشرشده#
    سندی
  • تجربۀ کار با نوجوانان از ۱۳۸۹، در مدرسۀ آزاد مشتاق.#
    حافظه

گام ۳

۱۳۹۱–۱۳۹۳

فائو، ریگان

در دفتر کرمانِ یک پروژۀ بین‌المللی احیای جنگل‌ها و زمین‌های تخریب‌شده، با فائو، دستیار دفتر و برنامه‌ریز بودم. در روستاهای ریگان صندوق‌های خرد اعتباری می‌ساختیم.

برای آنکه پروژۀ فائو در ریگان، یا آن‌طور که اهالی صدایش می‌کردند «پروژۀ جف»، را به نهادهای دیگر استان بشناسانیم، به یک مصوبۀ مهم نیاز داشتیم؛ در برنامۀ اولیه، افزوده شدن یک ردیف در بودجه برای پروژه تعریف شده بود. آن‌طور که در خاطرم مانده، فرمانداری ریگان برای ادامۀ پروژه یک ردیف اعتباری در موافقت‌نامۀ مالی استان گذاشت؛ یعنی اهمیت پروژه نهادی شد.

چرا رفتم

فکر می‌کردم یک پروژۀ مشترک با سازمانی بین‌المللی حد نهایت نظم و قاعده و اثرگذاری است؛ اما فهمیدم در این پروژه‌ها بدون نظر و تأیید شرکای محلی یا دستگاه‌های همکار دولتی، هیچ اقدامی نمی‌توان کرد.

چه با خودم بردم

نظم مستندسازی، تسهیلگری، و دانش خوبی در حوزۀ معیشت‌های جایگزین و مشاغل خرد و خانگی آموختم؛ و هیجانم برای کار در سازمان‌های بین‌المللی از بین رفت.

  • دستیار دفتر استانی پروژۀ احیای جنگل‌ها و زمین‌های تخریب‌شده، ۱۳۹۱–۱۳۹۳.کتاب پروژه، ص ۸۶#
    سندی

گام ۴

۱۳۹۳–۱۳۹۵

برنامه‌ریزی منطقه‌ای

منابع طبیعی. در سال دوم خدمت، با شریک محلی همان پروژه روی چیزی کار کردیم که تا پیش از آن نبود: برنامۀ اقتصاد مقاومتی منابع طبیعی، و الگوی یک صندوق حمایت.

سازمان برنامه. ایدۀ «مثلث توسعه» را، که استاندار مطرح کرده بود، با سه نفر از مدیران سازمان به برنامۀ «معین اقتصاد مقاومتی» تبدیل کردیم تا بخش خصوصی در توسعۀ منطقه‌ای مشارکت کند.

چرا رفتم

دیدم در این سازمان‌ها هم همه‌چیز باید به تأیید سازمان برنامه و بودجه یا وزارت مربوط برسد؛ پس به سازمان برنامه رفتم.

چه با خودم بردم

جز شبکۀ ارتباطی و دانشی در حوزۀ گیاهان دارویی، فرم‌ها و ابزارهایی برای تسهیلگری طراحی برنامه در سطح مدیران ارشد دستگاه‌های دولتی ساختم.

چرا رفتم

بدون پول نمی‌شد کاری کرد، و پول دست شرکت‌های خصوصی یا معین مناطق بود.

چه با خودم بردم

روش تدوین برنامه‌های مصوب دولتی را آموختم، و این‌که چطور لایحه یا طرحی نوشت که بیشترین شانس تصویب را داشته باشد.

  • یکی از سه متولی اصلی بستۀ برنامۀ اقتصاد مقاومتی منابع طبیعی، ۱۳۹۴.بستۀ آبان ۱۳۹۴#
    سندی
  • نویسندۀ دوم گزارش «تشکیل دولت محلی در کرمان»، ۱۳۹۵.گزارش تیر ۱۳۹۵#
    سندی

گام ۵

۱۳۹۵–۱۳۹۷

تاب‌آوری اقتصادی و مسئولیت اجتماعی

در یک شرکت بزرگ معدنی، برنامۀ «تقویت تاب‌آوری اقتصادی مناطق عملکردی در راستای اقتصاد مقاومتی» را پیش بردم: اول مشاور اقتصاد مقاومتی، بعد مسئول هماهنگی ستاد و دبیرخانۀ آن، و از ۱۳۹۶ مشاور مدیرعامل. در یک منطقۀ معدنی، مدل اجرای برنامۀ احیای کسب‌وکارهای محلی را با پیمانکار طراحی کردم و از سوی کارفرما بر اجرایش نظارت کردم.

چرا رفتم

در یکی از بازدیدهای محلی، یکی از بزرگان منطقه دلسوزانه به من گفت «از وقتی تو آمده‌ای، دیگر نمی‌توانیم مثل قبل با شرکت تعامل کنیم و مسیر ما را خراب کرده‌ای». آنجا فهمیدم دیگر نمی‌توانم با بزرگسالان برای تغییر توافق کنم.

چه با خودم بردم

آدم‌ها به‌خاطر فرزندانشان تغییر می‌کنند. اگر در حوزۀ کودکی متمرکز باشی، مسئولان در قالب پدر و مادر بهتر با ایده و هدفت همراهی می‌کنند.

  • مسئول هماهنگی و دبیرخانۀ ستاد اقتصاد مقاومتی یک شرکت بزرگ معدنی، از اسفند ۱۳۹۵.نامۀ انتصاب#
    سندی
  • مشاور مدیرعامل همان شرکت، از ۱۳۹۶.سابقۀ بیمه#
    سندی
  • عارضه‌یابی حدود ۳۰۰ کسب‌وکار محلی و اولویت‌بندی ۲۰ طرح، ۱۳۹۶.نقش طراحی: حافظه#
    سندی
  • نویسندۀ یادداشت «ما از اقتصاد مقاومتی چه می‌خواهیم» در نشریۀ شرکت، ۱۳۹۶.تصویر صفحه‌های نشریه#
    سندی

گام ۶

۱۳۹۷–۱۴۰۰

کودک و خانواده

در یک مؤسسۀ کودک و خانواده در کرمان، مدیر توسعه و بعد مدیر محتوا بودم. هم‌زمان با یکی از هم‌بنیان‌گذاران، هامی را برای حمایت از والدین راه انداختیم؛ «مثلن خرمالو» محصول مشترک هامی و یک مؤسسۀ کودک و خانواده بود.

سال ۱۴۰۰ برای یک مرکز درمانی در کرمان یک مدل تأمین مالی مشارکتی نوشتم.

چرا رفتم

سرمایه‌گذاری مرحلۀ بعد انجام نشد.

چه با خودم بردم

یک استارت‌آپ را از صفر به مرحلۀ توسعه رساندم، و فهمیدم شفافیت در این مسیر چقدر بی‌همتاست.

  • محصولی برای والدین در فهرست کوتاه یونیسف، ۱۳۹۹.ایمیل دبیرخانه#
    سندی
  • جایزۀ بسته‌بندی برای همان محصول، ۱۴۰۰.لوح جایزه#
    سندی
  • مطالعات و تولیدات من در تیم مشورتی تدوین الزامات شهرهای دوستدار کودک (وزارت کشور و شورای عالی معماری و شهرسازی) به کار رفت، ۱۳۹۸.#
    حافظه

گام ۷

از ۱۴۰۰

مدل‌های مفهومی

برای چند محصول و خدمت نوآورانه، از جمله چند اپلیکیشن سازمانی، مدل مفهومی طراحی کردم.

چرا رفتم

ایده‌های بلندپروازانه به‌تنهایی انجام‌شدنی نیستند؛ اگر تیم یکدست و همدل نباشد، هیچ تغییر بزرگی ممکن نیست.

چه با خودم بردم

شبکۀ ارتباطی تازه، و به‌خاطر جست‌وجو و بنچمارک‌های گوناگون، آشنایی با طیف وسیعی از حوزه‌های کاری و موضوع‌های تخصصی.

  • طراحی مدل مفهومی چند محصول نرم‌افزاری.#
    حافظه

گام ۸

اکنون

مسیرهای یادگیری

در خانۀ یادگیری رها در تهران، اول با زنان خانه‌دار و بعد با نوجوانان، مسیرهای یادگیری ورود به بازار کار و پدیدآوری کسب‌وکار را طراحی و تسهیل کردم.

  • تسهیلگری و طراحی مسیر یادگیری در خانۀ یادگیری رها.#
    حافظه

نقشۀ پیوند

هر توانایی از کدام گام‌ها آمده و در کدام کار دیده می‌شود. این تصویر هر بار از همان دادۀ ادعاها ساخته می‌شود.

گام‌هاتوانایی‌هاپرونده‌ها و جستار۱ · دانشگاه و روزنامه‌نگاری۲ · مدرسۀ آزاد مشتاق۳ · فائو، ریگان۴ · برنامه‌ریزی منطقه‌ای۵ · تاب‌آوری اقتصادی۶ · کودک و خانواده۷ · مدل‌های مفهومی۸ · مسیرهای یادگیریتسهیلگری و برنامۀ مشارکتیارزیابی و نیازسنجیکسب‌وکار خرد و خانگیبرنامه‌ریزی و سند عملیاتیکار امن با کودکادارۀ تیم و منابعبرنامۀ مشارکتی ریگانمثلن خرمالواحیای کسب‌وکارهای محلی
  • تسهیلگری و برنامۀ مشارکتیاز گام‌های: فائو، ریگان، برنامه‌ریزی منطقه‌ایدر: برنامۀ مشارکتی روستایی در ریگان
  • ارزیابی و نیازسنجیاز گام‌های: تاب‌آوری اقتصادی، کودک و خانوادهدر: احیای کسب‌وکارهای یک منطقۀ معدنی
  • کسب‌وکار خرد و خانگیاز گام‌های: کودک و خانواده، مسیرهای یادگیریدر: مثلن خرمالو
  • برنامه‌ریزی و سند عملیاتیاز گام‌های: برنامه‌ریزی منطقه‌ای، تاب‌آوری اقتصادی
  • کار امن با کودکاز گام‌های: مدرسۀ آزاد مشتاق، مسیرهای یادگیری
  • ادارۀ تیم و منابعاز گام‌های: تاب‌آوری اقتصادی، کودک و خانوادهدر: احیای کسب‌وکارهای یک منطقۀ معدنی